FRANSIZ EDEBİYATI |
MONTAİGNE (1533 -1592)Dünya edebiyatında deneme türünün ilk örneklerini vermiş ve bu türün kurucusu kabul edilmiştir. İnsanı, özellikle de kendini büyük bir açık sözlülükle anlattığı, dünya edebiyatının başyapıtlarından olan "Denemeler" adlı yapıtı için: "Ben kitabımı yazdığım kadar, kitabım da beni yazdı." demiştir.
LA FONTAİNE (1621 -1695)Fabl türündeki masallarıyla tanınmıştır. Masallarında, hayvanlara ahlaki karakterler yükleyerek onların kişiliklerinde bazı insan karakterlerini eleştirmiş, ahlak dersi vermeye çalışmıştır. Yapıtlarını herkesin anlayabileceği bir dille kaleme almıştır. Canlı, incelik ve nükte dolu bir söyleyişi vardır. Masallarını "Fabllar" adlı yapıtında toplamıştır.
CORNEİLLE (1606 - 1684)Tragedya türünde yapıtlarıyla tanınmıştır. Klasik tragedyanın kurallarına -akla uygunluk ve yer, zaman, olay birliği hariç-uymaktan kaçınmıştır. "Le Cid" adlı tragedyasıyla sert eleştirilere hedef olmuş, "Cid Tartışması" olarak anılan ünlü tartışmanın çıkmasına neden olmuştur. Eserleri: Le Cid, Horace, Cinna, Heraclius, Polyeucte, Rodogune: Tragedya RACİNE (1639 -1699)Tragedya türünde yapıtlarıyla tanınmıştır. İlk oyunlarını, Corneille'in etkisinde yazmıştır; ancak Corneille'in tersine o, klasik kurallara sıkı sıkıya bağlı kalmıştır. "İskender" adlı tragedyasıyla ünlenmiştir. Camaille, tragedyalarında, erkek karakterleri daha baskın gösterirken; o, kadın ruhunun karmaşıklığını kullanarak kadın karakterleri daha baskın duruma getirmiştir. Eserleri: Andromak, Davacılar, İskender, Phedre, Berenice, Britannicus: Tragedya MOLİERE (1622-1673)Komedya türünde yapıtlarıyla tanınmıştır. Komedyalarında, toplum ve insandaki gülünç âdetleri, çirkin ve kötü huyları, kusurları sergileyerek, güldürerek düşündürmeyi, eğlendirerek öğretmeyi amaçlamıştır. "Gülünç Kibarlar" adlı oyunuyla büyük beğeni toplamıştır. Eski Yunan dönemi yapıtlarından da yararlanarak yeni bir komedya türü geliştirmiştir. "Hastalık Hastası" oyunu oynanırken sahnede fenalık geçirmiş ve evine götürüldükten hemen sonra ölmüştür. Eserleri: Savruk,Gülünç Kibarlar,Kadınlar Mektebi,Tartuffe Cimri, Kibarlık Budalası,Adamcıl,Zoraki Tabip, Scapin'in Dolapları, Hastalık Hastası:Komedya JEAN JACQUES ROUSSEAU (1712 -1778) Fransız İhtilali'nin fikri hazırlayıcılarındandır. Yapıtlarında erdemi, özgürlüğü ve eşitliği savunmuştur. Modern demokrasi anlayışına temel oluşturan 'Toplum Sözleşmesi" öğretisiyle tanınmıştır. Eserleri: CHATEAUBRIAND (1768 - 1848)Romantizm akımının öncülerinden sayılır. Fransız İhtilali'ne karşı "gerici" fikirlerin adeta bir temsilcisi gibi tanınmıştır. İlk zamanlarında dine tamamen kayıtsız kalmış, annesinin ölümü üzerine dine yönelmiştir. "Atala ve Rene" adlı romanında, romantik olmasının yanı sıra ilkel bir sevda masalını dile getirmiştir. Eserleri: LAMARTİNE (1790-1869)Fransa'da klasisizmden romantizme geçişin ilk şairlerindendir. Fransız şiirine yeni ve canlı bir yapı kazandırmıştır. İlk şiirlerinin yer aldığı "Şairane Duyuşlar" adlı yapıtıyla ün kazanmasına ve genç romantikler tarafından üstat ilan edilmesine rağmen, o bunları bir yana bırakarak diplomatik kariyer yapmak gayesiyle politikaya atılmıştır. Şiirin yanı sıra kısa öyküler, tarihi ve siyasi yazılar kaleme almıştır. Eserleri: Şairane Duyuşlar, Tefekkürler: Şiir m Graziella: Roman ALEKSANPRE DUMAS PERE (1802 . 1870)Fransız edebiyatının romantik yazarlarındandır. Yaşamı boyunca çoğu roman, inceleme, dram türünde çok sayıda yapıt ortaya koymuştur. Edebiyat alanında önce oyunlar yazarak ünlenmiş; fakat kalıcılığını tarihsel macera romanlanyla sağlamıştır. "Üç Silahşörler" ve "Monte Kristo Kontu" tarihsel macera romanlarının en güzel örnekleridir. Eserleri: Üç Silahşörler, Monte Kristo Kontu, DemirMaske: Roman VİCTOR HUGO (1802 -1885)Fransa'da romantizmin sözcüsü sayılmış, yapıtlarında yurt ve insan sevgisi temalarını işlemiştir. "Cromwell" adlı dramının önsözünde romantizmin temel ilkelerini açıklamış, romantizmin önde gelen ismi olarak anılmıştır. Romantik dramın kurucusudur. "Cromwell" ve "Hernani" adlı dramları, Paris'te, isyana benzer bir heyecan uyandırmıştır. "Hernani" adlı oyunun oynanmasından sonra romantiklerle klasik edebiyat taraftarları arasında "Hernani Savaşı" denilen tartışma başlamış ve bu tartışma romantiklerin "klasisizm" karşısında kesin zaferiyle sonuçlanmıştır. İlk romanı "Nötre Dame'ın Kamburu'ndan sonra, çok sayıda şiir, piyes ve roman yazmıştır. "Sefiller" adlı romanında toplumdan dışlanmış insanların dünyalarını gözler önüne sermiştir. Eserleri: Sefiller, Nötre Dame'ın Kamburu: Roman Cromwell, Hernani: Tiyatro
HONORE DE BALZAC (1799 -1850)Fransa'da romantizmin hâkim olduğu dönemde realizmin öncülüğünü yapmıştır. İlk romanı olan "Köylü İsyanı" adlı yapıtı, tanınmasını sağlamıştır. 1834te, gerçekçiliğin başyapıtı kabul edilen "Goriot Baba"yı yayımlamıştır. Yapıtlarında, döneminin siyasal, ekonomik ve toplumsal sorunlarının birey üzerindeki etkilerini işlemiştir. Toplumsal bir tanrı yazmak için bütün yapıtlarını "İnsanlık Komedyası" adı altında toplamıştır. Eserleri: Goriot Baba, Vadideki Zambak, Eugenie Grandet, Otuz Yaşındaki Kadın, Köylü İsyanı, Köy Hekimi, İki Gelinin Hatıraları: Roman
STENDHAL (1783 - 1842)Romanlarında realizmin etkisiyle gerçekçi ruh tahlillerine yönelmiş; gördüklerini olduğu gibi, süslemeden, yalın bir dil ve üslupla aktarmıştır. İnsanı, içinde yaşadığı sosyal çevreden koparmadan vermiştir. 1830'da "Kızıl ve Kara"; 1839'da "Parma Manastırı" adlı romanlarını yayımlamıştır. Yetkin yapıtlar ortaya koymasına rağmen çağında yeteri kadar anlaşılamamış, kendisinden sonra gelenler tarafından keşfedilmiş ve birçok sanatçı üzerinde etkili olmuştur. Roman anlayışını: "Roman, anayolda gezen bir aynadır. Bir an göklerin mavisini, bir an ayak altındaki çamurlu su birikintilerini yansıtır." sözleriyle dile getirmiştir. Eserleri: Kızıl ve Kara, Parma Manastırı: Roman İtalya Hikâyeleri: Öykü GUSTAVE FLAUBERT (1821 -1880)Fransız edebiyatının gerçekçi ilk romancısı sayılır. İlk romanı olan "Madam Bovary" yayımlandığında, yazar ve yayıncı hakkında dava açılmış; dava beraatle sonuçlanmış, sanatçı ülke çapında önlenmiştir. Yunanistan, Anadolu, Mısır, Filistin, Suriye ve İtalya'yı dolaşmıştır. Ünlü romanı "Salambo"yu ona esinleyen de, bu yolculuklar olmuştur. Edebiyat dünyasından pek çok kişiyle mektuplaşmış, bu mektuplardan bazıları sonradan büyük ün kazanmıştır. Gerçekçilik akımını başlatan sanatçı olarak gösterilmesinde, ünlü romanı "Madam Bovary" kadar bu mektuplarda dile getirdiği edebiyat ve sanatla ilgili görüşleri de etkili olmuştur. Eserleri: Madam Bovary, Salambo: Roman Üç Hikâye: Öykü
EMİLE ZOLA (1840 -1902)Natüralizmin kurucusu ve en önemli temsilcisidir. "Rougen Macquartlar" adlı roman dizisiyle Fransa toplumunun derinlemesine bir çözümlemesine girişmiştir. Bu dizi, en tanınmış romanları "Nana", "Germinal", "Toprak" ve "Meyhaneci"yi de kapsar. Natüralizmi, gerçekçiliğin sıradanlaştığı ve etkisini yitirdiği bir dönemde, kendi yöntemleriyle diğerleri arasındaki ayrımı belirtmek için kullanmıştır. Eserleri: Meyhane, Germinal, Nana, Toprak: Roman 03 Rugen Macquartlar: Dizi roman ALPHONSE DAUDET (1840 - 1897)Güçlü gözlemlerle, şiirsel bir anlatımla ve natüralist anlayışla yapıtlar ortaya koymuştur. Kullanılmayan bir un değirmenine taşınıp oradan yazdığı, taşranın modernleşme sancılarını ustaca dile getirdiği kısa öykülerden oluşan "Değirmenimden Mektuplar" adlı yapıtıyla tanınmıştır. Eserleri: Değirmenimden Mektuplar, Pazartesi Hikâyeleri: Öykü GONCOURT KARDEŞLER
|
Dünya Edebiyatı