Edebiyatçıların 100 Temel Eseri

[refresh]

Edebiyat dergisi Notos, alternatif 100 temel eser listesi hazırladı. 192 edebiyatçı ve akademisyenin katılımıyla hazırlanan listenin ilk sıralarında, Yaşar Kemal, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sait Faik'in kitapları yer alıyor. Derginin genel yayın yönetmeni Semih Gümüş, "Öğrencilerin kendilerine daha yakın bulacakları bir liste hazırladık," diyor.

KİMLER SEÇTİ?
Notos listesini aralarında aşağıdaki isimlerin de bulunduğu 192 edebiyatçı ve akademisyen belirledi: Adnan Binyazar, Adnan Özer, Ahmet Büke, Ahmet Telli, Ali Akay, Ayfer Tunç, Barış Müstecaplıoğlu, Burhan Sönmez, Celil Oker, Cemil Kavukçu, Esmahan Aykol, Feridun Andaç, Feyza Hepçilingirler, Fuat Keyman, Gaye Boralıoğlu, Gündüz Vassaf, Gürsel Korat, Hakan Bıçakçı, Hakan Günday, İnci Aral, Jale Parla, Leyla İpekçi, Mehmet Murat Somer, Müge İplikçi, Nazlı Eray, Orhan Alkaya, Özcan Karabulut, Roni Margulies, Sadık Yalsızuçanlar, Selim Temo, Sema Kaygusuz, Semih Gümüş, Suzan Samancı, Şükrü Erbaş, Tanıl Bora, Yavuz Ekinci, Yusuf Eradam.

NOTOS'UN 100 TEMEL ESER LİSTESİNİN İLK 20'Sİ
1- İnce Memed 1, Yaşar Kemal
2- Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Ahmet Hamdi Tanpınar
3- Alemdağ'da Var Bir Yılan, Sait Faik
4- Memleketimden İnsan Manzaraları, Nâzım Hikmet
5- Don Kişot, Cervantes
6- Kürk Mantolu Madonna, Sabahattin Ali
7- Sevgili Arsız Ölüm, Latife Tekin
8- Bütün Öyküleri, Sait Faik
9- Suç ve Ceza, Dostoyevski
10- Parasız Yatılı, Füruzan
11- Küçük Prens, Antoine de Saint-Exupery
12- Kuyucaklı Yusuf, Sabahattin Ali
13- Dönüşüm, Kafka
14- Tutunamayanlar, Oğuz Atay
15- Bereketli Topraklar Üzerinde, Orhan Kemal
16- Yüzyıllık Yalnızlık, Gabriel Garcia Marquez
17- Çavdar Tarlasında Çocuklar, J.D. Salinger
18- Aylak Adam, Yusuf Atılgan
19- Sevda Sözleri, Cemal Süreya
20- Beyaz Kale, Orhan Pamuk

 

[refresh]

İyi bir okur musunuz? / Doğan HIZLAN

GÜNÜMÜZDE soruşturmalar bizim zevkimizi yönlendiriyor.

Belli sayılar içine hapsolan seçme eylemi, bir yandan da bizim işimizi kolaylaştırıyor. Hiç kuşkusuz, bu soruşturmalar uzmanlar, bilenler arasında yapılıyorsa, sonuca güven duyarız.

Notos’un* düzenlediği 100 Temel Eser soruşturması, sizin nasıl bir okur olduğunuz konusunda da bir sınama listesi özelliği taşıyor.
100 Temel Eser hangileridir sorusunu, 192 yazar ve eğitimci yanıtlamış. Her zaman yanıtlayanların adının yer alması gerektiğini savunurum, bu yıl katılanların adları verilmiş.

Semih Gümüş, 100 Temel Eser ve Liste Yapmanın Değeri başlıklı yazısında hem Notos’un soruşturması konusunda bilgi veriyor hem de Milli Eğitim Bakanlığı’nın okullar için yaptığı 100 Temel Eser seçimi konusunda da eleştirilerini ortaya koyuyor.

Yazı iki seçimi de irdeliyor, ancak Milli Eğitim Bakanlığı’nın listesinde bir kuraldan yola çıkılmıştı, bu listeye, tartışmaları önlemek için yaşayan yazarlar alınmamıştı.

Bir listeyi zorla okutmak tam gerçekleşemezdi. Okumayı bir mecburiyet haline getirmek, başka seçeneklere olanak vermemek, projenin verimliliğini sağlayamadı.

Dahası, kimi fırsatçı girişimciler, 100 Temel Eser içinde yer alan kimi kitapları, ucuza ancak nitelik olarak da kötü baskılarla yayınlayarak, durumdan faydalandılar...

Birçok kitapçıda 100 Temel Eser’in iki-üç sayfalık ödev müsveddelerini gördüm.
Yabancı dillerde çok rastlanan düzenleme, özet kitap modeli, bunlara da uygulanmıştı.
Yazarın yaşamı, kitabın konu özeti, roman kahramanları tanıtıldığı, hakkında yazılanlardan bir seçmenin de bu bilgilere eklendiği, böylece iki buçuk-üç sayfa içinde bütün kitabın izahının yapıldığına inanılan kitaplar ortalıkta dolaşıyordu. İşin üzücü yanı, öğrenciler bunu sunmakla yetiniyorlardı ve öğretmenler de bunu kabul ediyorlardı.

* * *
LİSTELERİN yararlı, fikir veren etkisine ve işlevine inanırım. MEB’in listesi için şöyle diyor Gümüş: “100 Temel Eser uygulamasında devlet okulları listeye bağlı kalırken özel okulların serbest davranabildiğini biliyoruz. Serbest kalmak çok olumlu, ama özel okullar da bütünün yüzde 2-3’ünü oluşturuyor. Geri kalan yüzde 97-98, sınırlarını bilmek zorunda. (...) Resmi kurumların hep yapmak zorunda olduğu gibi, sözde karşıt kültürler ve dünya görüşlerinden yazarların dengesi de epeyce anlamsız kalmıştı.”

Dosyanın başında oylamaya katılanların adları yer alıyor. 100 eserlik listenin içinde Türk yazarların eserlerinin sayısı 59. Seçilen kitaplardan, genç bir okur seçkin bir kütüphane oluşturabilir, edebiyata uzak kalmış ama Türk ve dünya edebiyatının iyi, önemli kitaplarını okumak isteyenler için de bu listeden yararlanabilirler.

Elbet 100 Temel Eser’in adlarını köşemde okuyamayacaksınız. Merak edenler dergiyi alıp öğrenecekler.

* * *
KİMLERİ eklerdim: Mevlânâ, Jean-Paul Sartre, Gogol, James Joyce, Ahmet Haşim, Halit Ziya Uşaklıgil, Necip Fazıl Kısakürek, 1950 Kuşağı’ndan kimi yazarlar da yer almalıydı: Demir Özlü, Adnan Özyalçıner, Kemal Özer, Erdal Öz, Orhan Duru; Gülten Akın, Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat, Melih Cevdet Anday, Ahmet Muhip Dıranas, Sezai Karakoç...

Elbet bu benim eklemeyi düşündüğüm tam liste değil, ilk okumada aklıma gelenler. Düşünerek bu listeyi artırabilirim/artırabiliriz.

Bir gerçeğin altını çizelim, şairler ikinci planda kalmış, roman ve öykü öne çıkmış. Yabancı şairler için de bu gerekçe düşünülebilir. Eleştiriye gelince... Listeden çıkan sonuç şu: Demek ki eleştiri, deneme diye bir tür yok, bizim eleştiri dediğimiz bir halüsinasyon!
Oy verenler bu eksiklerini düşünsünler diyorum.

* * *
100 TEMEL ESER bütün eleştirilerime rağmen gerçekten yararlı, uygulanabilir bir liste, edebiyat okurları için çok gerekli. Okumanızı ve tüm detaylarıyla değerlendirmenizi salık veririm.

(*) Notos 32, Şubat-Mart 2012.

Doğan HIZLAN
dhizlan@hurriyet.com.tr/ 2 Şubat 2012