MANİLER |
|||||||||
Mani Nedir? Mani Çeşitleri, Mani ÖzellikleriEdebiyat Dilinde Mani: Başta aşk olmak üzere hemen her konuda yazılabilen bir halk edebiyatı nazım türüdür. Çoğunlukla 7 heceli dört dizelik bir bendden meydana gelir.Dizeleri 4-5-8-10-14 heceli kalıplarla söylenmiş maniler de vardır. Birinci, ikinci dördüncü dizeler birbirleriyle kafiyeli, üçüncü dize serbesttir. Yani kafiye dizilişi aaxa'dır. aaaxa düzeninde maniler de var. İlk iki dize hazırlık dizeleridir. Son iki dize ile anlam bağlantısı yoktur. Asıl anlatılmak istenen son iki dizede verilir. Bir çok mani çeşidi vardır. En çok kullanılanlar düz ya da tam mani, kesik mani, cinaslı mani, yedekli mani, artık mani'dir. Düz Mani: Yedişer heceli dört dizeden oluşur. Kafiyeleri çokluk cinassızdır. Kesik mani: Birinci dizesi 7 heceden az, anlamlı ya da anlamsız bir sözcük grubu olan maniler. Bu kesik dize sadece kafiyeyi hazırlar. Eğer meydan ve kahvehanelerde söylenen ve ilk dizeleri "aman aman" ünlemi ile doldurulan manilerse bunlara İstanbul manileri denir. Örnek Kesik Maniler:
Cinaslı mani: Kesik manilerde eğer kafiye cinaslı ise bunlara cinaslı mani denir. Yedekli (artık) mani: Düz maninin sonuna aynı kafiyede iki dize daha eklenerek söylenen maniler. Cinaslı kafiye kullanılmaz, birinci dizeleri anlamlıdır. Yedekli maniye artık mani de denir. Örnek Yedekli Maniler:
Deyiş: İki kişinin karşılıklı söylediği manilerdir. Soru yanıt şeklinde düzenlenir. Bir başka kişinin ağzındanmış gibi aktarıldığı şekilleri de vardır. Örnek Deyişler:
|
|||||||||
Bostanlarda fasulye Koyunum var karaman Dere boyu gidelim Ak koyun kuzusuna Tren gelir öterek Tut yedim duttu beni Ak tavuk aldın mı? Kapelesi ketenden Kayalar yarılmasın Çaya inesim geldi Su içtim kana kana, Merdiven indirdiler, Gelin geldi evimize, Baban carsıya vardı mı? Haydı kızım kınan kutlu olsun, Allah muradını verdi bugün, |
Kahve doktum kuruna, Bayburta giden yollar Maşrapanın kalayı, Suya bulgur ezerim, Hey hızara hızara Gayadan öküz bakar Mendil aldım onbeşe Dağdan kestim kereste Karşıda ala inek Kuş kafese girmiyor Evleri sarı boya Armut dalda bir iki İnce yazma düreyim Tavanlarda tencere Çaya indim taş buldum Arabası kirenden |
||||||||
