DEMOKRASİ VE EĞİTİM

   Demokrasi sadece bir sistem değil bir yaşam biçimidir aynı zamanda. Eğer bir insan evde eşi ve çocuklarına, iş yerinde çalışanlarına, okulda öğrencilerine demokratik bir yaklaşım sergileyemiyorsa, o kişi demokrasiyi içselleştirememiştir ve onun için demokrasi yaşam biçimi hâline gelmemiştir. Demokrasinin bir insan için yaşam biçimi hâline gelebilmesi için temellerin çocukluk yaşamında atılması gerekir. Çocuk toplumsallaşma sürecinde evde anne, baba, kardeş, sokakta oyun arkadaşları, okulda da öğretmenlerinin yaklaşımlarıyla biçimlenir. Okul, aile ve arkadaş grupları çocuğa demokratik bir ortam sağlayabilirlerse bu çocuğun gelecekte demokratik davranışı yaşam biçimine dönüştürmüş yetişkinler olması olasıdır. Bu kurumlardan herhangi birisi işlevini yerine getiremezse çocuğun toplumsallaşması eksik, dolayısıyla da yanlış olur.

   Demokrasinin klâsik tanımını irdelediğimizde; seçim, karar sürecine katılma, farklı görüşlerin var olması, herkesin düşüncelerini rahatlıkla ifade edebilmesi gibi ilkelerin demokrasinin olmazsa olmaz koşulları olduğunu görürüz. Bu ilkelerin çocuklara kazandırılmasında aile ve okula büyük görevler düşmektedir. 1739 sayılı kanundaki Türk Millî Eğitiminin temel ilkelerinden biri de "demokrasi eğitimi" olarak belirlenmiştir. Okullarda dolayısıyla da toplumda demokratik yaşam biçiminin yerleşebilmesi için öncelikle öğrencilerin farklı bireyler olduğunu, onların duyuş, düşünüş ve davranışlarının aynı olamayacağı gerçeğini kabul etmemiz gerekir. Demokratik davranışın önündeki en büyük engelin belirli kalıplar içinde düşünmek olduğunun bilincinde olmalıyız. İnsanlar okudukları sürece düşünürler ve düşündükleri oranda da seçenekleri artar. Dolayısıyla kendi seçimlerini yapabilme olanağı doğar. Bunun için okullarımızda yapılabilecek en önemli çalışmalardan biri de çocuklarımıza okuma alışkanlığını kazandırmaktır.

   Demokratik eğitimde şiddetin asla yeri yoktur. Şiddetin eğitim yöntemi olarak kullanıldığı ortamda yetişen öğrenciler ileride başkalarının konuşmasına tahammül edemeyen, farklı düşüncelere hoşgörü ile bakmasını bilmeyen sadece otoriteye itaat etmeyi öğrenmiş yetişkinler olarak topluma katılacaklardır. Bir toplumun genelini bu tür insanlar oluşturursa, o ülkede, demokratik bir yaşamın gerçekleşmesi olasılığı çok azdır.

   Yeni kuşakların daha hoşgörülü, başkalarının düşüncelerine saygı duyan insanlar olarak yetiştirilmesi eğitim kurumlarının görevidir. Bu görevi; okullar, öğrencilerin yaratıcılıklarını geliştirecek ortamı sağlayarak, onlara daha hoşgörülü yaklaşarak, okumayı ve araştırmayı teşvik ederek sağlayabilirler. Daha önce kendi düşüncelerinin tek doğru olduğuna inanan ve başkalarının düşüncelerine saygı göstermeyen öğrenci, okuldaki öğrenme yaşantılarının sonunda; kendi görüşlerinin yanlış, arkadaşının görüşünün doğru olma olasılığının olduğunu öğrenerek farklı görüşlere karşı daha hoşgörülü olur. Yanlışlığı kanıtlandığında kendi görüşünü değiştirmeye hazır hâle gelir.

Bayram BİRGİ
Vestel İlköğretim Okulu Müd. 75.Yıl Mah./MANİSA